KOMITET ETYKI W NAUCE (KEN) istnieje od 1993 r. Na kadencję 2011-2014 został powołany w 2011 r. jako komitet problemowy. Jest afiliowany przy Wydziale Nauk Społecznych i Humanistycznych (Wydział I) Polskiej Akademii Nauk. Podstawowych zadaniem KEN jest diagnoza świadomości etycznej polskiego środowiska naukowego i formułowanie zaleceń dla jej poprawy.

 

COMMITTEE OF ETHICS IN SCIENCE (CES) exists since 1993. It was established in 2011 as a problem committee for the years 2011-2014. It is affiliated in the Faculty of Humanities and Social Science, that is, Faculty I of Polish Academy of Sciences. The diagnosis of ethical consciousness of Polish scientific community and recommendations for its improvements are main tasks of CES.

 

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie autonomii szkół wyższych

10 maja 2017 r

Uchwała Nr 1/2017

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN

w sprawie autonomii szkół wyższych

W ostatnim czasie pojawiały się próby organizowania na terenie szkół wyższych spotkań z działaczami na rzecz zmiany prawa w Polsce. Rektorzy części uczelni nie wyrazili zgody na takie wystąpienia, co spotkało się z negatywną reakcją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Komitet Etyki w Nauce PAN zwraca uwagę, że błędna jest ocena takich decyzji władz uczelni jako nadużycia autonomii akademickiej, aktów cenzury, ograniczania wolności nauki lub tłumienia wolności słowa. Błąd ten wynika z niedoceniania odpowiedzialnego korzystania z wolności słowa przez jednostki i z niezrozumienia celów, którym służy autonomia uczelni, oraz wynikających z niej obowiązków.

Wolność słowa przysługuje osobom fizycznym, jednostkom, które mogą swobodnie wybierać tematy i formę swoich wystąpień, a także zajmować stanowiska w wybranych przez siebie sprawach. Mają też swobodę wyboru forów, na których przedstawiają swoje poglądy i opinie. One też ponoszą osobistą odpowiedzialność za to, jak korzystają z przysługującej im wolności słowa, a zwłaszcza, czy korzystając z tej wolności nie naruszają praw i swobód innych podmiotów lub nie uniemożliwiają im realizacji ich zadań.

Powołaniem szkół wyższych jest respektowanie wolności wymiany poglądów i wolności prowadzenia badań, a także obiektywności w formułowaniu poglądów na różne tematy, w tym także kontrowersyjne. Aby szkoły wyższe mogły realizować to powołanie, prawo przyznaje im autonomię instytucjonalną, naukowo-badawczą i finansową. Wykonując zadania naukowo-badawcze, szkoły wyższe dostarczają między innymi forum dla sporów naukowych i wymiany opinii. Są zatem odpowiedzialne za takie kształtowanie owego forum, aby dyskusje odbywały się w warunkach rzetelnej i swobodnej wymiany poglądów.

Komitet Etyki w Nauce PAN stoi na stanowisku, że zaniedbaniem w realizacji wspomnianego obowiązku byłaby zgoda władz szkół wyższych na głoszenie na forum uczelni poglądów nienaukowych lub pseudonaukowych, oraz na upowszechnianie na nim poglądów jednostronnych, bez zapewnienia obrońcom innych stanowisk możliwości przedstawienia swoich racji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy w danej społeczności akademickiej pojawiają się protesty przeciw jednostronnym wystąpieniom, które wykluczają debatę między zwolennikami różnych stanowisk. Organizatorzy spotkań z aktywistami na rzecz zmiany prawa w Polsce, którzy nie są gotowi respektować autonomii szkół wyższych i wynikających z niej obowiązków ich władz, mogą wybrać inne fora upowszechniania swoich stanowisk. Jeżeli zaś chcą korzystać z gościnności uczelni, to są zobowiązani uszanować autonomię goszczących ich szkół wyższych.

Komitet Etyki w Nauce PAN

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie posługiwania się przez pracowników nauki stopniami i tytułami naukowymi w wystąpieniach publicznych

10 maja 2017 r

Uchwała Nr 2/2017

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN

w sprawie posługiwania się przez pracowników nauki stopniami i tytułami naukowymi

w wystąpieniach publicznych

W związku z upowszechniającym się błędnym tytułowaniem badaczy występujących w mediach, Komitet Etyki w Nauce PAN zwraca uwagę, że obowiązek dołożenia starań, aby odbiorcy ich wypowiedzi i wystąpień nie byli wprowadzani w błąd odnośnie do ich dorobku lub kwalifikacji spoczywa przede wszystkim na naukowcach. Ich powinnością jest również zadbanie o to, aby zwracający się do nich przedstawiciele mediów posługiwali się stopniami i tytułami naukowymi, które badacze rzeczywiście uzyskali, np. przez korygowanie mylących określeń przed upublicznieniem ich wypowiedzi.

Do rozpowszechnionych praktyk wprowadzających w błąd należy zwracanie się do pracowników nauki posiadających stopień naukowy doktora habilitowanego i zajmujących w uczelni stanowisko profesora nadzwyczajnego, za pomocą form takich jak „Pani profesor” lub „Panie profesorze”. W odbiorze społecznym naukowiec taki jest najczęściej traktowany tak jakby uzyskał tytuł naukowy profesora, który świadczy o większym dorobku naukowym niż ten, który uzyskała osoba mająca stopnień naukowy doktora habilitowanego. W związku z tym na ogół naukowiec taki jest darzony odpowiednio wyższym autorytetem naukowym.

Z uwagi na powyższe, Komitet Etyki w Nauce PAN przypomina:

-      Forma „Pani profesor” „Panie profesorze” winna być zarezerwowana dla badaczy, którzy uzyskali tytuł naukowy profesora. Do pozostałych badaczy należy się zwracać w sposób odzwierciedlający ich rzeczywiste kwalifikacje.

-      W materiałach pisanych przyjętym zwyczajem polskich uczelni i środowisk naukowych jest następująca konwencja:

-       imię i nazwisko osoby posiadającej tytuł naukowy profesora poprzedza się słowem „profesor”; np. prof. dr hab. Jan Nowak lub prof. Jan Nowak;

-       po imieniu i nazwisku osoby, która zajmuje w swej uczelni stanowisko profesora nadzwyczajnego i nie uzyskała tytułu naukowego profesora umieszcza się skrót: „prof. XY”, gdzie XY to skrót identyfikujący uczelnię, w której osoba ta zajmuje to stanowisko; np. dr hab. Jan Nowak, prof. UN lub Jan Nowak, prof. UN.

Wiele polskich szkół wyższych stosuje powyższą konwencję od lat. Korzystanie z niej przez naukowców świadczy o ich rzetelności i o szacunku dla osiągnięć kolegów.

Komitet Etyki w Nauce PAN

 

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie bieżących debat politycznych

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie publicznych wypowiedzi przedstawicieli nauki.

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie oświadczenia wydanego przez Akademicki Klub Obywatelski im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Poznaniu.

Stanowisko Komitetu Etyki w Nauce PAN w sprawie oceniania opinii naukowców przez osoby pełniące funkcje kierownicze wobec sektora akademickiego.